Deze eenjarige plant behoort tot de composietenfamilie (Asteraceae). Jonge zonnebloemen zijn heliotroop, wat betekent dat de bloemknoppen overdag de zon volgen van oost naar west. De harige stengel [bedekt met trichomen] en de grote, grof getande bladeren zijn typische kenmerken. De zichtbare gaten in de bladeren wijzen op vraatschade door insecten zoals rupsen of kevers, wat veelvoorkomende plagen zijn bij zonnebloemen. De zonnebloem is inheems in Noord-Amerika en wordt wereldwijd gekweekt voor haar zaden, olie en sierwaarde. De bloemknop is in werkelijkheid een samengestelde bloem die bestaat uit vele kleine bloempjes [buisbloemen en lintbloemen] die uiteindelijk zaden zullen produceren.